Oebisfelde, interessante DDR-grensplaats met Middeleeuwse burcht

Door: Patrick van der Meer

Het kleine stadje Oebisfelde verrast ons met de oudste moerasburcht van Europa. Bovendien is het grensstadje in Saksen-Anhalt leuk voor geïnteresseerden in de DDR-geschiedenis. 

We kwamen Oebisfelde tegen op de vernieuwde versie van de Duitse Vakwerkroute. Het ligt net over de grens van Nedersaksen in Saksen-Anhalt.

Het blijkt geen grote stad vol bezienswaardigheden, maar wel een leuke plaats voor een kort bezoek. Zeker als je interesse hebt in de geschiedenis.

We nemen je mee met ons bezoek aan Oebisfelde. Van onze eerste entree, het bezoek aan het kasteel tot de wandeling door de stad. En ondertussen vertellen we je wat over de bijzondere geschiedenis.

Aankomst op een bijna verlaten marktplein

Toen we Oebisfelde binnenreden viel ons direct de rust. We parkeerden in het centrum, bij een bijna verlaten dorpsplein. We hadden niet de indruk dat hier veel te beleven zou zijn.

Maar dan valt ons het Rathaus met het ridderstandbeeld Roland op. Dat verraadt ons dat dit niet zomaar een dorpje is. Op het bordje aan de gevel lezen we dat Oebisfelde al vanaf 1226 als Stadt erkend wordt.

We worden nieuwsgierig naar het verleden van deze plaats. We gaan op pad en komen al snel bij het belangrijkste herkenningspunt van Oebisfelde:

De Moerasburcht en het Heimatmuseum

Voor de "Sumpfburg" Oebisfelde staat op een informatiebord dat dit de oudste nog bestaande moerasburcht van Europa is. Dat hadden we niet in dit kleine stadje verwacht.

We bewonderen de gerestaureerde voorkant van het kasteel. In het voorste deel worden woonappartementen gerealiseerd. Maar dit geeft nog niet de Middeleeuwse vibe.

We willen ook de achterkant bewonderen, maar daarvoor moeten we de straat en het stadje uitlopen. Gelukkig kunnen we even verderop het park aan de achterkant in. En zowaar vinden we daar een deur naar de binnenplaats.

Hier hangt wel de juiste vibe. We bewonderen de historische gebouwen, kleurrijke luiken en wapenschilden. 

In een groot vakwerkhuis bevindt zich hier een Heimatmuseum. Helaas is het museum alleen op zondagen van 1 Mei tot en met 30 September geopend. Daarom vertel ik je hier alvast wat van de geschiedenis.

De rol van Oebisfelde in de Middeleeuwse geschiedenis

In het grote Drömling moerasgebied werd al in de 10e eeuw een burcht gebouwd. Deze diende ter bescherming van een handelsroute die hier de rivier Aller overstak.

Al snel ontstond er een handelspost, en begonnen de burcht en de stad Oebisfelde een belangrijke rol te spelen in de Middeleeuwse geschiedenis. Zonder dat er ruimte was voor grote groei, vanwege de ligging in het moeras.

Onheil kende de stad ook. De pest kwam langs en in de Smalkaldische en Dertigjarige oorlog waren er veel verwoestingen.

Toch kregen de strijdende partijen weinig grip op de stad, omdat mensen hun toevlucht zochten in kleine onderkomens in de moerassen.

Ook in latere tijden bleef Oebisfelde, met zijn burcht, een belangrijke stad onder Pruissisch bestuur en tijdens de Franse bezetting.

Eindstation tussen DDR en BRD

Na de Tweede Wereldoorlog verwierf Oebisfelde een hele andere vorm van bekendheid. Het werd synoniem voor de Duitse binnenlandse grens.

Oebisfelde lag namelijk in de DDR vlakbij de grens. Bovendien fungeerde het treinstation vanaf dat moment als eindstation voor DDR-reizigers, en controlepost voor Internationale reizigers.

Tenslotte lag Oebisfelde ook nog eens in het Sperrgebiet: de 5 kilometer brede strook aan de grens waar geen onbevoegden mochten komen. Om in en uit hun eigen stad te komen moesten inwoners diverse controleposten passeren.

Ook van dit deel van de geschiedenis is in het Heimatmuseum veel te vinden. Op de binnenplaats van de burcht zijn ook nog enkele attributen te vinden.

Een wandeling door de Altstadt

Vanaf de binnenplaats wandelen we door een poort (de eigenlijke ingang) weer terug naar het stadje. Van daaruit volgen we de Altstadtrundweg, een wandeling die je in ongeveer een uur langs de belangrijkste plekken van Oebisfelde voert.

Het is een leuke manier om het stadje te leren kennen. We komen langs de oude stadsmuur, de Goldackerturm, en diverse oude vakwerkhuizen.

In de DDR-tijd is weinig gerestaureerd, maar ook weinig afgebroken. Het stadje heeft daardoor een hele authentieke sfeer.

Verwacht hier geen goed gerestaureerde bezienswaardigheden, maar liefhebbers van geschiedenis kunnen zich een voorstelling maken van hoe het hier ooit moet zijn geweest.

Een belangrijke highlight is de Katharinenkirche. Deze Romaanse kerk is al in de 13e eeuw gebouwd. Hoewel er nu geen missen meer worden gehouden, zijn er nog wel interessante religieuze objecten te vinden, zoals een Maria-altaar en een beeldengroep met de moeder, grootmoeder en overgrootmoeder van Jezus.

Na de wandeling keren we weer terug bij het Rathaus met zijn Roland, die in iedere stad onze interesse wekken. We lezen dat hier altijd al (sinds 1200) een Rathaus gestaan heeft. Het huidige uiterlijk stamt uit 1892.

En de Roland? Onduidelijk is of er al een Middeleeuwse versie van was. In 1893 is er in ieder geval én geplaatst. En de huidige is in 1989 geplaatst, ter viering van het 975 jarig bestaan van Oebisfelde.

Interessante plekken in de omgeving

In de Altstadt vind je weinig uit de DDR-tijd. Je kan nog wel naar het treinstation lopen, anderhalve kilometer verderop. Hier vind je nog een monument van de Reichsbahn, een ode aan de stoomtreinen die er ooit reden.

Aan de andere kant van de Altstadt, bij de voormalige Braunschweiger Tor, wandel je 500 meter naar de voormalige grens van de DDR bij de rivier Aller. Hier vind je informatieborden en een kunstwerk ter herinnering aan de tweedeling van Duitsland.

Meer interesse in de Middeleeuwse geschiedenis? Dan vind je in Weferlingen, waar Oebisfelde een gemeente mee vormt), de ruïne van een ander kasteel. En daar vlakbij het in de 19e eeuw herbouwde Slot Seggerde.

Is Oebisfelde een bezoek waard?

Oebisfelde is niet een stadje waar je speciaal een lange omweg voor moet maken. Maar het is wel een interessante tussenstop op de Vakwerkroute, of als je van Nedersaksen naar het Oosten rijdt.

Vooral de combinatie van de middeleeuwse moerasburcht en de bijzondere DDR-geschiedenis maakt het stadje de moeite waard. 

Je kan je hier gerust één of enkele uren vermaken met een wandeling door de stad en in de burcht. En kom je op zondag in het seizoen? Neem dan zeker de tijd om het Heimatmuseum in de burcht te bezoeken.

---

Home

Contact

Nieuw

Onze Nieuwsbrief

Waar wil je heen?

Deelstaten