Een vakantie in Saksen-Anhalt vol cultuur, natuur en geschiedenis

Door: Patrick van der Meer

Een vakantie in Saksen-Anhalt in Duitsland heeft voor iedere leeftijd wel iets. Met de culturele en historische achtergrond en de natuur is er genoeg te beleven

Patrick bij de beroemde stellingen van Luther op de slotkapel van Wittenberg in Saksen-Anhalt

Saksen-Anhalt is een deelstaat in het midden van Duitsland. De deelstaat telt meer dan twee miljoen inwoners.

Het maakte deel uit van de Duitse Democratische Republiek (DDR). Dat verklaart het grijze imago en dat Saksen-Anhalt relatief onbekend is bij ons Nederlanders.

Maar het gebied kent heel veel geschiedenis. Zo woonde de eerste Duitse keizer, Otto de Grote, in Saksen-Anhalt. En hier begon Maarten Luther zijn reformatie.

Er is hier ook veel natuur te vinden, bijvoorbeeld in het Midden-gebergte van de Harz. Hoog tijd dus, om nader kennis te maken met Saksen-Anhalt.

De hoofdstad Maagdenburg kent vele verhalen

Maagdenburg ligt prachtig aan de Elbe

De hoofdstad van Saksen-Anhalt is Maagdenburg, een stad die in de geschiedenis veel voor haar kiezen heeft gehad. Zo is de stad 3 keer totaal verwoest, één keer door brand, twee keer door oorlog.

Juist door deze gebeurtenissen zijn er veel verhalen in de stad te horen. Wist je dat de stad vanwege Otto de Grote ook wel het derde Rome genoemd kan worden? Hij was de eerste keizer van het Heilige Roomse Rijk.

Je vindt in de stad veel bouwstijlen. Van Romaans en Gotiek via Barok en Nederlandse Renaissance tot het Socialistisch Classicisme. En daar bovenop de bijzondere Groene Citadel van Hundertwasser.

Voor meer verhalen, en heerlijk flaneren aan de rivier de Elbe moet je deze bijzondere stad zeker bezoeken.

Een heerlijk ontbijt bij Magdeburg City Center by Leonardo

Tip: Magdeburg City Center by Leonardo

Wij verbleven in het Magdeburg City Center Hotel, een ideale uitvalsbasis vlakbij het station en bij een grote parkeergarage. Met prima faciliteiten en een fietsenkelder voor als je de omgeving op de fiets wil verkennen.

Een bijzonder waterkruispunt

De kanaalbrug bij Maagdenburg

Net ten Noorden van Maagdenburg ligt een bijzonder scheepsknooppunt. Om het Elbe-Havel kanaal te verbinden met het Mittelland kanaal is een ongelijkvloerse kruising over de Elbe gebouwd.

En waar dit al een indrukwekkend schouwspel is, rijd je een stukje verder naar de Scheepslift Rothensee uit 1938. Hier worden schepen opgetild om van de Elbe naar het kanaal te komen.

Inmiddels is voor grotere schepen in 2001 een naastliggende sluis gereedgekomen. Ook deze is indrukwekkend: in 3 grote bassins wordt water opgeslagen om bij het omhoog en omlaaggaan van de sluis zo min mogelijk water te verliezen. Een sterk staaltje techniek...

Gradierwerken en zoutwinning in Solepark Bad Salzelmen

Partick bij de Gradierwerken van Bad Salzelmen

Bij het stadje Schönebeck werd al in de 12e eeuw zout in de grond ontdekt. Via een put werd dat gemengd met water om te worden opgepompt. Hiervoor werd een pekeltoren met Hollandse molen gebruikt.

Vervolgens werd het water verhit om te laten verdampen en zout te winnen. Nog altijd wordt dit op kleine schaal toegepast, vooral voor demonstratie doeleinden. Heel leerzaam!

In de 18e eeuw werd een gradierwerk gebouwd. Hier werd het zoute water overheen gegoten, om het meeste water alvast te laten verdampen. Totdat een dokter in 1800 ontdekte dat de zoute lucht in dit gradierwerk een heilzame werking had.

Sindsdien is Bad Salzelmen een kuuroord. Patiënten verbleven aanvankelijk onder de grond, maar tegenwoordig zijn er kamers in het gradierwerk. Hier kan je de zoute lucht inhaleren. Voor minder intensief gebruikt kan je rond het gradierwerk wandelen.

Tegenwoordig is er ook een zwembadcomplex met het heilzame zoute water.

Luther-stadt Wittenberg

Het Lutherhuis in Wittenberg

We komen zijn standbeeld ook al in Maagdenburg tegen, maar er is één stad die het voorvoegsel Lutherstadt gekregen heeft: Wittenberg.

Hier gaf Maarten Luther het startschot voor de Reformatie. Zijn stellingen staan hier nog altijd op de deur van de slotkapel. Al is deze bronzen deur van een later datum.

Mocht je weinig interesse hebben in het kerkelijke, dan raad ik je toch aan om Wittenberg niet over te slaan. Het blijkt een bijzonder gezellig centrum te hebben.

Hotel Brauhaus Wittenberg

Tip: Hotel Brauhaus Wittenberg

Goed hotel op een halve kilometer van het centrum van Wittenberg. Met vriendelijk personeel, goed ontbijt en een leuke binnenplaats waar je in de zomermaanden een drankje op het terras kan doen.

Andere belangrijke historische steden

De toeristeninformatie aan de Markt in Naumburg

Bezoek ook de stad Dessau. Deze staat bekend om het Bauhaus, een opleiding voor beeldend kunstenaars, architecten en ambachtslieden. 

Naumburg kent één van de mooiste kathedralen van Duitsland. Deze Domstad beleefde in de Middeleeuwen haar bloeiperiode als belangrijkste handel- en beursplaats.

Het Petrus- en Paulusdom, gebouwd in vroeg-gotische stijl, is één van de belangrijkste monumenten in de stad. Daarnaast heeft het centrum een mooi marktplein en fantastische koopmanshuizen.

In het stadje Querfurt vind je één van de best bewaarde Middeleeuwse kastelen van Duitsland. En bezoek het bezoekerscentrum in Nebra om alles te weten te komen over de belangrijkste archeologische vondst: de hemelschijf van Nebra van 3500 jaar oud. Deze oudste afbeelding van het zonnestelsel zelf is te vinden in het  Landesmuseum für Vorgeschichtein Halle.

Het Middeleeuwse kasteel Burg Querfurt
Patrick bij het Rathaus in baksteengotiek van Tangermünde

Een stad die ons bijzonder verraste is Tangermünde, bij de monding van de Tanger in de Elbe. Dit stadje ligt relatief ver van de snelweg, en is dus niet veel bezocht door toeristen. Je geniet er dus in alle rust van de prachtige gebouwen in Noord-Duitse baksteengotiek. Dit is, wat ons betreft, een must-see!

Dorint Herrenkrug Parkhotel Magdeburg

Tip: Dorint Herrenkrug Parkhotel Magdeburg

Heel fijn rustig gelegen hotel in het Herrenkrug park. Met wellness faciliteiten en parkeren kan gemakkelijk op straat bij het hotel. Het is 3,5 km van het centrum. Maar de tram stopt dichtbij.

De Harz en andere mooie natuur van Saksen-Anhalt

De stoomtrein door de Harz

Aan natuur geen gebrek in deze deelstaat. Kleurrijke heidevelden en schaduwrijke bossen vragen om een wandeling tijdens je vakantie. Je bent hier omringd door vruchtbare wijnbouwgebieden, grootse moerasvlakten en mooie rivierlandschappen.

Voor prachtige natuur mag in de zomer of winter de Harz niet ontbreken. Perfect om naartoe te gaan voor wintersport, maar ook in de zomer kun je er heerlijk wandelen.

In het Nationaal Park ligt het hoogste punt, Brocken. Op dit hoogtepunt lieten beroemde dichters zoals Goethe en Heine zich inspireren. Voor een beetje nostalgie pak je een ouderwetse stoomtrein vanuit Wernigerode.

De Harz heeft in Saksen-Anhalt trouwens ook mooie stadjes en kastelen. Denk aan het UNESCO-stadje Quedlinburg, het charmante Stolberg en het sprookjesachtige kasteel van Wernigerode.

Leuke activiteiten voor kinderen in Saksen-Anhalt

Sabine bij de ingang van het kleine maar fijne Tierpark Wittenberg

Ben je met de familie op vakantie in Saksen-Anhalt, dan zal je zeker ook wat leuks willen doen met de kinderen. In Wittenberg is er naast historie, ook een kleine dierentuin die het bezoeken waard is.

In Hasselfelde heb je Pullman City Harz. Een attractiepark die in het teken staat van cowboys. Er zijn diverse shows, je kunt er paardrijden en er zijn voldoende drink- en eetgelegenheden.

Ben je meer een waterrat? Ga dan naar Halle (Saale). Daar heb je een waterpark wat ontzettend leuk is voor kinderen. Je kunt er relaxen, je mee laten varen in de waterstroom of probeer een van de glijbanen.

Bijzonder leuk is ook een ontmoeting met struisvogels in Straussenland bij Nedlitz. Je kan de 35 vrouwtjes voeren als ze nieuwsgierig naar je toekomen. Streel ze voorzichtig over hun nek, of blijf een beetje op afstand, ze zijn best indrukwekkend.

Nieuwsgierige struisvogels bij Straussenland Nedlitz
Deel van de binnenspeeltuin bij Karls Rittergut von Barby

Er zijn ook een paar kleinere emu's en nandoes, en een leuk speeltuintje. In het winkeltje kan je onder andere lekkere struisvogeleierlikeur kopen.

Meer trek in aardbeien? Bij Karl's Rittergut von Barby kan je daar in het seizoen genoeg van proeven. Ook is er een leuke speeltuin binnen en buiten, en kan je er genieten van allerlei lekkernijen.

Neem ook een kijkje in de bonbon-manufaktuur (snoepjes, geen chocola) en de brennerij (voor volwassenen).

Langs kathedralen en tuinen

Het Rosarium in Sangerhausen

Houd je van oude kerken? Volg dan de Romaanse route, deze neemt je mee door verschillende plaatsen, dwars door de deelstaat. De route verbindt 80 Romaanse kathedralen, kerken, kloosters en burchten met elkaar. Hoogtepunten op deze route zijn de domscharen in Quedlinburg, Halberstadt, Naumburg en Merseburg.

Bezoek één van de mooie parken tussendoor, als je een tuinliefhebber bent. Bezoek bijvoorbeeld het Europa-Rosarium Sangerhausen of het tuinenrijk Dessau-Wörlitz.

Wijnliefhebbers opgelet: je kunt je hart ophalen en smaaksensaties proeven in Salle-Unstrut, wat in het zuiden van Saksen-Anhalt ligt.

sauna van het Atrium Hotel Amadeus

Tip: Atrium Hotel Amadeus

Een hotel in Osterfeld waar je lekker kan ontspannen. Maak een wandeling door de natuur en langs kastelen in de omgeving en geniet van een bezoekje aan de sauna bij terugkomst. In dit hotel zijn honden ook welkom.


Patrick van der Meer

Patrick van der Meer is reisschrijver en Duitsland-specialist. Sinds 2020 maakt hij 5 tot 10 reizen per jaar door Duitsland, naast eerdere reizen voor vakantie-met-kinderen.com.

Gedreven door Duitse gemütlichkeit helpt hij Nederlanders om Duitsland als warme, verrassende vakantiebestemming te ontdekken. Zijn werk verscheen onder meer in Travelution, en hij sprak op de Fiets- en Wandelbeurs.